Polska zakonnica, pedagożka i działaczka społeczna, członkini Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Poświęciła życie opiece nad dziećmi z biednych rodzin i sierotami, a podczas II wojny światowej uratowała setki żydowskich dzieci przed prześladowaniami nazistowskimi, pisze warsawka.eu.
Biografia
Matylda Getter urodziła się 25 lutego 1870 roku w Warszawie w rodzinie Karola Gettera i Matyldy z Niemyskich. W rodzinie było dziesięcioro dzieci – siedmiu synów i trzy córki. Ojciec prowadził mały sklep mięsny, który utrzymywał rodzinę, a matka zajmowała się domem i wychowaniem dzieci. Dom Getterów znajdował się tuż obok getta żydowskiego, gdzie Matylda od wczesnego dzieciństwa była świadkiem trudnych warunków życia jego mieszkańców – biedy, izolacji i przejawów antysemityzmu. Te obserwacje ukształtowały w dziewczynie głębokie współczucie dla potrzebujących i chęć pomagania tym, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji. Jako najstarsza z trzech sióstr, Matylda wzięła na siebie część odpowiedzialności za wychowanie młodszego rodzeństwa, co przyczyniło się do rozwoju zdolności organizacyjnych i przywódczych, które później przydały się w jej działalności pedagogicznej i charytatywnej.
Lata młodzieńcze Matyldy Getter zostały przyćmione wielką tragedią rodzinną. W 1886 roku prasa poinformowała o zagadkowym wypadku, który odebrał życie jej ojcu. Dowiedziawszy się, że jego przyjaciel Edward Reich, znany warszawski browarnik, nagle zachorował, pan Getter pośpieszył z pomocą do browaru. Jednak ta wizyta zakończyła się podwójnym nieszczęściem: Reich zmarł, a wkrótce sam Getter nagle stracił przytomność i również odszedł z życia. Na tym tragedia się nie skończyła. Następnego dnia służący rodziny, nie mogąc znieść poczucia winy, że nie był w stanie pomóc swojemu gospodarzowi, odebrał sobie życie. Te wydarzenia były strasznym ciosem dla rodziny, doprowadziły do zubożenia i miały duży wpływ na kształtowanie życiowego wyboru Matyldy.
Podstawowe wykształcenie Matylda Getter zdobyła w prywatnej szkole dla dziewcząt, która działała w majątku Bogusławskich. W latach 1881–1884 uczyła się w zamkniętej pensji dla dziewcząt w Warszawie. Placówka ta była potajemnie prowadzona przez siostry franciszkanki Rodziny Maryi, ponieważ w Imperium Rosyjskim obowiązywał zakaz działalności zakonów Kościoła rzymskokatolickiego. Mimo represji ze strony władz carskich, które zmuszały zakonnice do działania w półlegalnych warunkach, prowadziły one wielką misję oświatową i wychowawczą. To właśnie doświadczenie zetknięcia się ze środowiskiem religijnym i tradycjami pedagogicznymi zgromadzenia w dużej mierze zadecydowało o dalszej duchowej drodze Matyldy. Była to samowystarczalna placówka edukacyjna, w której mieszkało około osiemdziesięciu uczennic. Zarządzanie sprawował komitet, w skład którego wchodzili zarówno świeccy, jak i przedstawiciele zakonów. Decyzje o przyjęciu do pensji podejmowały głównie panie z komitetu wspólnie z organami Generalnego Gubernatorstwa. Szczególną rolę w działalności placówki odgrywała przełożona zgromadzenia, matka Florentyna Dymman. Razem z personelem pedagogicznym i administracyjnym zapewniała dziewczętom wyjątkową opiekę, wychowanie i szczerą troskę. Tutaj Matylda zdobyła klasyczne wykształcenie, które obejmowało czytanie, pisanie, arytmetykę i podstawy wychowania religijnego, a także pierwsze umiejętności organizacji procesu nauczania i opieki nad młodszymi uczennicami.
Działalność zakonna
10 kwietnia 1887 roku Matylda Getter wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. Za radą swojego spowiednika wybrała to powołanie, ponieważ pragnęła poświęcić życie opiece nad dziećmi z ubogich rodzin i sierotami. Dom sióstr w Warszawie pozwalał dziewczętom uczyć się i żyć zgodnie z regułą zakonną, choć nosiły świeckie ubrania z powodu zakazu działalności zakonów w Imperium Rosyjskim.
Nowicjat Matylda rozpoczęła 10 grudnia 1887 roku w Odessie, gdzie siostry franciszkanki zorganizowały programy edukacyjne i wychowawcze dla dziewcząt. Śluby tymczasowe złożyła 8 grudnia 1889 roku, a 23 stycznia 1895 roku – śluby wieczyste, pozostawiając tylko jedno z imion chrzcielnych – Matylda. Podczas posługi w Odessie kontynuowała naukę i uzyskała dyplom guwernantki z nauczania języka francuskiego. Umożliwiło jej to nauczanie i organizowanie procesu edukacyjnego w domach dziecka i szkołach. W latach 1890–1898 Matylda uczyła dziewczęta w szkole robotniczej, a w latach 1898–1903 kierowała domem dziecka, w którym większość podopiecznych stanowiły dzieci żydowskie.
W 1903 roku została skierowana do Petersburga, gdzie pracowała w szkole dla dziewcząt, w sierocińcu i przy szpitalu, łącząc działalność pedagogiczną z opieką społeczną. W tych latach Matylda dwukrotnie odwiedziła Rzym, towarzysząc matce generalnej zgromadzenia, co pozwoliło jej zdobyć doświadczenie w pracy zagranicznych wspólnot misyjnych.
W 1908 roku Matylda wróciła do Warszawy i objęła kierownictwo głównego domu sióstr franciszkanek Rodziny Maryi. Aktywnie zajmowała się pracą pedagogiczną, społeczną i charytatywną, organizowała domy dziecka, szkoły i programy pomocy dla potrzebujących.
Działalność podczas II wojny światowej
Wraz z wybuchem II wojny światowej Matylda Getter i jej siostry otworzyły w Warszawie schronienie dla około 500 osób cywilnych. Udzielały pomocy medycznej i społecznej. Z czasem to miejsce przekształciło się w szpital dla uczestników Powstania Warszawskiego. Oprócz wsparcia medycznego, zakonnice codziennie organizowały kuchnię, która karmiła około 300 biednych ludzi, wspierając ludność w ekstremalnych warunkach okupacji.
Matylda aktywnie współpracowała z polskim ruchem oporu, przekazując organizacjom podziemnym fałszywe dokumenty dla osób prześladowanych przez nazistów. Osobiście brała udział w organizowaniu schronienia dla żydowskich dzieci z getta warszawskiego, zapewniając im bezpieczny pobyt w domach dziecka zgromadzenia. Pod jej kierownictwem uratowano od 250 do 550 dzieci. Matylda wzięła na siebie odpowiedzialność za przygotowanie fałszywych aktów urodzenia i maskowanie dorosłych Żydów jako pracowników instytutu, ratując ich tym samym przed deportacją i śmiercią. Uratowane dzieci nazywały ją „mateczką” za troskę, ochronę i wsparcie, jakie im okazywała.
Działalność Matyldy Getter podczas wojny wyróżniała się niezwykłą odwagą i poświęceniem. Jej wysiłki stały się ważnym wkładem w uratowanie życia setek dzieci i dorosłych, a także w zachowanie człowieczeństwa w najciemniejszych latach historii Polski.
Śmierć i uznanie
Matylda Getter zmarła 8 sierpnia 1968 roku w Warszawie w wieku 99 lat. Po jej śmierci pozostało bogate dziedzictwo działalności pedagogicznej, społecznej i humanitarnej, którą poświęciła obronie dzieci, sierot i potrzebujących przez większość swojego życia.
Za swoje zasługi podczas II wojny światowej, zwłaszcza za uratowanie żydowskich dzieci z getta warszawskiego, Matylda Getter została pośmiertnie odznaczona medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata” 17 stycznia 1985 roku. Ta nagroda uznaje jej odwagę, poświęcenie i niezłomne oddanie ludzkości nawet w najniebezpieczniejszych warunkach okupacji.
Jej życie stało się symbolem ofiarności i współczucia. Działalność Matyldy Getter inspiruje współczesne pokolenia zakonnic, pedagogów i wolontariuszy, pokazując, jak determinacja, duchowość i profesjonalizm mogą ratować życie i zmieniać losy ludzi nawet w najciemniejszych okresach historycznych. Jej wkład w ratowanie dzieci i rozwój opieki społecznej pozostawił niezatarty ślad w historii Polski i światowej historii humanizmu.