{"id":7252,"date":"2026-02-20T04:29:50","date_gmt":"2026-02-20T03:29:50","guid":{"rendered":"https:\/\/warsawka.eu\/?p=7252"},"modified":"2025-07-11T16:19:40","modified_gmt":"2025-07-11T14:19:40","slug":"zwiazek-pracy-obywatelskiej-kobiet-rownosc-patriotyzm-i-demokracja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal-7252-zwiazek-pracy-obywatelskiej-kobiet-rownosc-patriotyzm-i-demokracja","title":{"rendered":"Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej Kobiet: r\u00f3wno\u015b\u0107, patriotyzm i demokracja"},"content":{"rendered":"\n

W okresie mi\u0119dzywojennym Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej Kobiet sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych i najbardziej wp\u0142ywowych organizacji feministycznych w Polsce. Zjednoczy\u0142 czo\u0142owe dzia\u0142aczki epoki, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y ruch na rzecz politycznej, spo\u0142ecznej i ekonomicznej r\u00f3wno\u015bci. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 tej wsp\u00f3lnoty sta\u0142a si\u0119 symbolem kobiecej emancypacji<\/a> w kontek\u015bcie polskiego pa\u0144stwowotw\u00f3rczo\u015bci. Wi\u0119cej na warsawka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Historia powstania i rozwoju Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej Kobiet<\/h2>\n\n\n\n

Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej Kobiet rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 25 marca 1928 roku na tle parlamentarnej kampanii wyborczej. Za\u0142o\u017cy\u0142y go kobiety, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 w walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski: uczestniczki kobiecych organizacji bojowych z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej, aktywistki Polskiej Organizacji Wojskowej i legionistki. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142y si\u0119: Zofia Moraczewska, Helena Ceysinger, Bronis\u0142awa D\u0142uska, Hanna Pohoska i Helena Witkowska.<\/p>\n\n\n\n

Celem Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej Kobiet nie by\u0142o jedynie poszerzenie praw kobiet, ale tak\u017ce stworzenie \u201enowego typu polskiej obywatelki\u201d \u2013 \u015bwiadomej, odpowiedzialnej i aktywnej w procesach pa\u0144stwowotw\u00f3rczych. D\u0105\u017cy\u0142 on do przekszta\u0142cenia tradycyjnych r\u00f3l kobiety \u2013 matki, \u017cony, gospodyni domowej \u2013 w narz\u0119dzia wychowania nowej kultury obywatelskiej. Struktura organizacji obejmowa\u0142a cztery g\u0142\u00f3wne dzia\u0142y: wychowania obywatelskiego, spraw kobiecych, ochrony macierzy\u0144stwa i dzieci\u0144stwa, a tak\u017ce prasowy. Z czasem dodano jeszcze dzia\u0142y ekonomiczny i finansowy. Jednak\u017ce z powodu trudno\u015bci organizacyjnych nie uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 kierunk\u00f3w kulturalno-artystycznych i sportowych.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z godnych uwagi regionalnych o\u015brodk\u00f3w Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej Kobiet by\u0142 Piotrkowski Oddzia\u0142, za\u0142o\u017cony w czerwcu 1930 roku i zalegalizowany w maju 1931 roku. Jego za\u0142o\u017cycielki postawi\u0142y sobie za zadanie szerzenie polskiej idei pa\u0144stwowej, wdra\u017canie zasad demokratycznych i zapewnienie kobietom realnego wp\u0142ywu politycznego. Aktywnie porusza\u0142y r\u00f3wnie\u017c pilne kwestie: domaga\u0142y si\u0119 pomocy dla matek, wd\u00f3w, sierot, a tak\u017ce przeciwdzia\u0142ania zagro\u017ceniom spo\u0142ecznym \u2013 prostytucji, handlowi lud\u017ami i alkoholizmowi. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cano ochronie polskich emigrantek za granic\u0105, kt\u00f3re nierzadko stawa\u0142y si\u0119 bezbronne wobec ryzyka prawnego i kulturowego.<\/p>\n\n\n\n

W 1933 roku Zofia Moraczewska opu\u015bci\u0142a stanowisko przewodnicz\u0105cej Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej Kobiet. Jej decyzja by\u0142a spowodowana faktem, \u017ce organizacja de facto przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w instrument Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem. W opozycji do tego kursu uformowa\u0142a si\u0119 inna grupa aktywistek, zjednoczonych wok\u00f3\u0142 Marii Jaworskiej. Konflikt mi\u0119dzy dwoma obozami ideologicznymi zako\u0144czy\u0142 si\u0119 roz\u0142amem: Zofia Moraczewska za\u0142o\u017cy\u0142a Stowarzyszenie \u201eSamopomoc Kobiet\u201d. W 1935 roku wesz\u0142o ono w sk\u0142ad Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej Kobiet, wzmacniaj\u0105c prowincjonalne o\u015brodki organizacji i nadaj\u0105c nowy impuls ruchowi kobiecemu.<\/p>\n\n\n\n

W 1937 roku Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej zainicjowa\u0142 szerok\u0105 kampani\u0119 propagandow\u0105, maj\u0105c\u0105 na celu obudzenie w kobietach poczucia odpowiedzialno\u015bci obywatelskiej i gotowo\u015bci do obrony kraju. Jedn\u0105 z form tej dzia\u0142alno\u015bci by\u0142y praktyczne zaj\u0119cia z przeszkolenia wojskowego. Szkolenia te stanowi\u0142y kontynuacj\u0119 ju\u017c istniej\u0105cych kurs\u00f3w, prowadzonych przez do\u015bwiadczone instruktorki \u2013 Reslerow\u0105 i Danut\u0119 Hampf. Du\u017ce znaczenie dla podniesienia \u015bwiadomo\u015bci aktywistek mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c wyk\u0142ady Haliny Sarneckiej, po\u015bwi\u0119cone roli kobiety w warunkach zagro\u017cenia narodowego. W tym okresie organizacja kontynuowa\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 pod przewodnictwem Hanny Pohoskiej a\u017c do wybuchu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Publicystyka \u2013 ngo.pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Uznanie i znaczenie dzia\u0142alno\u015bci Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej Kobiet<\/h2>\n\n\n\n

Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej Kobiet pozostawi\u0142 znacz\u0105cy \u015blad w krajobrazie politycznym i spo\u0142ecznym mi\u0119dzywojennej Polski. W okresie swojego rozkwitu jednoczy\u0142 oko\u0142o 50 tysi\u0119cy aktywistek i dzia\u0142a\u0142 w ca\u0142ym kraju poprzez szerok\u0105 sie\u0107 oddzia\u0142\u00f3w. Organizacja \u0142\u0105czy\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105, uznaj\u0105c udzia\u0142 kobiet w \u017cyciu pa\u0144stwa za nieodzowny warunek prawdziwej demokracji. Organizowa\u0142a kluby i k\u00f3\u0142ka samokszta\u0142ceniowe, udzielaj\u0105c pomocy prawnej, medycznej i pedagogicznej. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 wsp\u00f3lnota po\u015bwi\u0119ca\u0142a wspieraniu kobiet poszukuj\u0105cych pracy, zapewniaj\u0105c im pomoc materialn\u0105 i prawn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Publicystyka \u2013 ngo.pl<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W okresie mi\u0119dzywojennym Zwi\u0105zek Pracy Obywatelskiej Kobiet sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych i najbardziej wp\u0142ywowych organizacji feministycznych w Polsce. Zjednoczy\u0142 czo\u0142owe dzia\u0142aczki epoki, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y ruch na rzecz politycznej, spo\u0142ecznej i ekonomicznej r\u00f3wno\u015bci. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 tej wsp\u00f3lnoty sta\u0142a si\u0119 symbolem kobiecej emancypacji w kontek\u015bcie polskiego pa\u0144stwowotw\u00f3rczo\u015bci. Wi\u0119cej na warsawka.eu. Historia powstania i rozwoju Zwi\u0105zku Pracy Obywatelskiej […]<\/p>\n","protected":false},"author":354,"featured_media":7228,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1032],"tags":[4687,4673,4688,4617,4618,4689,4619,4686,4675,4680],"moimportance":[34,33],"motype":[1042],"moformat":[66],"class_list":{"0":"post-7252","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-psychologia-kobiet","8":"tag-bronislawa-dluska","9":"tag-feminizm-w-polsce","10":"tag-helena-ceysinger","11":"tag-kobiety-w-gospodarce","12":"tag-kobiety-w-polityce","13":"tag-piotrkowski-oddzial","14":"tag-ruch-kobiecy-w-polsce","15":"tag-stowarzyszenie-samopomoc-kobiet","16":"tag-zofia-moraczewska","17":"tag-zwiazek-pracy-obywatelskiej-kobiet","18":"moimportance-golovna-novina","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/354"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7252"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7253,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7252\/revisions\/7253"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7252"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=7252"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=7252"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=7252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}