{"id":3495,"date":"2023-10-23T23:43:15","date_gmt":"2023-10-23T21:43:15","guid":{"rendered":"https:\/\/warsawka.eu\/?p=3495"},"modified":"2023-10-23T23:43:35","modified_gmt":"2023-10-23T21:43:35","slug":"odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz","title":{"rendered":"Odwa\u017cna i dzielna: biografia warszawskiej \u017co\u0142nierki Wandy Gertz"},"content":{"rendered":"\n<p>We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie kobieta-\u017co\u0142nierz jest zjawiskiem absolutnie powszechnym, spotykanym w wielu krajach \u015bwiata. Dzi\u015b kobiety zajmuj\u0105 wysokie stanowiska wojskowe, dowodz\u0105 oddzia\u0142ami i pe\u0142ni\u0105 obowi\u0105zki na r\u00f3wni z m\u0119\u017cczyznami. Jednak w XX wieku kobietom trudno by\u0142o si\u0119 wykaza\u0107, pokaza\u0107 swoje zdolno\u015bci, umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 na polu wojskowym. Temat kobiet w wojsku jest szczeg\u00f3lnie aktualny w XXI wieku. Wielu uwa\u017ca, \u017ce \u200b\u200b\u200b\u200bjest to sprawa wy\u0142\u0105cznie m\u0119ska. Jednak historia bohaterki, kt\u00f3r\u0105 chcemy opowiedzie\u0107 w naszym artykule na <a href=\"https:\/\/warsawka.eu\/\">warsawka.eu<\/a>, dowodzi czego\u015b przeciwnego.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2eb5ba8d9d1\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2eb5ba8d9d1\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz\/#Kim_byla_Wanda_Gertz\" >Kim by\u0142a Wanda Gertz?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz\/#Wczesne_lata\" >Wczesne lata<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz\/#Okres_I_wojny_swiatowej\" >Okres I wojny \u015bwiatowej&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz\/#Wstapienie_do_Wojska_Polskiego\" >Wst\u0105pienie do Wojska Polskiego\u00a0<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz\/#Dzialalnosc_Wandy_Gertz_podczas_II_wojny_swiatowej\" >Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Wandy Gertz podczas II wojny \u015bwiatowej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/eternal\/odwazna-i-dzielna-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz\/#Spokojne_zycie\" >Spokojne \u017cycie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kim_byla_Wanda_Gertz\"><\/span>Kim by\u0142a Wanda Gertz?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/cdn.warsawka.euhttps:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-8.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3496\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-8.png 1024w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-8-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-8-768x576.png 768w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-8-696x522.png 696w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-8-80x60.png 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Wanda Gertz to warszawianka o szlacheckich korzeniach, kt\u00f3ra mimo silnej dyskryminacji i innych trudno\u015bci udowodni\u0142a ca\u0142emu \u015bwiatu, \u017ce kobieta mo\u017ce zbudowa\u0107 udan\u0105 karier\u0119 wojskow\u0105. Wanda Gertz rozpocz\u0119\u0142a karier\u0119 wojskow\u0105 dzi\u0119ki ma\u0142emu trikowi: przebra\u0142a si\u0119 za m\u0119\u017cczyzn\u0119, aby w czasie I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0107 do wojska polskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wanda Gertz by\u0142a r\u00f3wnie\u017c jedn\u0105 z pierwszych ochotniczek z Warszawy, kt\u00f3re w czasie wojny polsko-bolszewickiej wst\u0105pi\u0142y do \u200b\u200bLegion\u00f3w Polskich. Jako oficer rezerwy w okresie mi\u0119dzywojennym Wanda Gertz zosta\u0142a pozbawiona stopnia w wyniku ci\u0105g\u0142ej presji i dyskryminacji. Ale to nie sprawi\u0142o, \u017ce si\u0119 podda\u0142a: wr\u00f3ci\u0142a do szereg\u00f3w wojskowych podczas II wojny \u015bwiatowej. Dopiero podczas II wojny \u015bwiatowej polskie wojsko doceni\u0142o jej do\u015bwiadczenie i umiej\u0119tno\u015bci, co umo\u017cliwi\u0142o Wandzie Gertz wst\u0105pienie do Ruchu Oporu pod pseudonimem \u201eLena\u201d. Wanda Gertz by\u0142a jedn\u0105 z najlepszych oficerek i dow\u00f3dczyni\u0105 batalionu \u017ce\u0144skich oddzia\u0142\u00f3w wojskowych. Za ogromne zas\u0142ugi, odwag\u0119 i patriotyzm Wanda Gertz zosta\u0142a uhonorowana najbardziej presti\u017cowymi odznaczeniami pa\u0144stwowymi: Krzy\u017cem Srebrnym Virtuti Militari, Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, pi\u0119ciokrotnym Krzy\u017cem Walecznych, Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi z Mieczami.<\/p>\n\n\n\n<p>Wanda Gertz jest jedyn\u0105 kobiet\u0105 z Warszawy, kt\u00f3ra mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 tak wieloma honorowymi tytu\u0142ami wojskowymi. Jednak czy zawsze by\u0142a taka? Co sprawi\u0142o, \u017ce bardzo m\u0142oda dziewczyna porzuci\u0142a karier\u0119 w innym zawodzie i wybra\u0142a wojskow\u0105? O \u017cyciu i dzia\u0142alno\u015bci wybitnej Wandy Gertz opowiemy w naszym artykule.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wczesne_lata\"><\/span>Wczesne lata<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"598\" height=\"313\" src=\"https:\/\/cdn.warsawka.euhttps:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3499\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-9.png 598w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-9-300x157.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 598px) 100vw, 598px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Wanda Gertz urodzi\u0142a si\u0119 13 kwietnia 1896 roku w Warszawie. Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, pochodzi\u0142a z rodziny szlacheckiej z Saksonii. Od najm\u0142odszych lat du\u017cy wp\u0142yw na jej rozw\u00f3j i \u015bwiatopogl\u0105d mia\u0142 ojciec: bra\u0142 udzia\u0142 w powstaniu styczniowym. Wanda Gertz od najm\u0142odszych lat wychowywa\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d opowie\u015bci ojca o jego odwadze, opowie\u015bciach z przesz\u0142o\u015bci i do\u015bwiadczeniach wojskowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wanda Gertz wspomina\u0142a p\u00f3\u017aniej, \u017ce jako dziecko nie mia\u0142a lalek jak jej r\u00f3wie\u015bnicy. W\u015br\u00f3d jej zabawek byli \u017co\u0142nierzyki, czo\u0142gi i zabawkowa bro\u0144. Ju\u017c jako dziecko Wanda Gertz wiedzia\u0142a, \u017ce \u200b\u200bdziewcz\u0119ta nie mog\u0105 zdoby\u0107 honorowych stanowisk wojskowych. Jednak zawsze marzy\u0142a o zostaniu oficerem i postawi\u0142a sobie za cel osi\u0105gni\u0119cie tego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wanda Gertz rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 w Gimnazjum Kuzienkowym w Warszawie. P\u00f3\u017aniej studiowa\u0142a rachunkowo\u015b\u0107 w Miejskiej Izbie Gospodarczej.<\/p>\n\n\n\n<p>Jeszcze w czasie studi\u00f3w Wanda Gertz do\u0142\u0105czy\u0142a do 4 Warszawskiej Dru\u017cyny Skautek im. Emilii Plater. Kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, Wanda Gertz nie waha\u0142a si\u0119 wst\u0105pi\u0107 do organizacji \u201eKonfederacja Polska\u201d, gdzie zajmowa\u0142a si\u0119 kolporta\u017cem agitacji politycznej i ulotek. Wraz z wieloma innymi ochotnikami zacz\u0119\u0142a tak\u017ce szy\u0107 ubrania dla je\u0144c\u00f3w wojennych. Po pewnym czasie Wanda Gertz zdecydowa\u0142a si\u0119 wst\u0105pi\u0107 do IV Batalionu Warszawskiego, aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w obronie swojego kraju.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Okres_I_wojny_swiatowej\"><\/span>Okres I wojny \u015bwiatowej&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej Wanda Gertz lepiej ni\u017c ktokolwiek rozumia\u0142a, jakie trudno\u015bci mog\u0105 na ni\u0105 czeka\u0107 przy pr\u00f3bach do\u0142\u0105czenia do wojska. Dlatego zdecydowa\u0142a si\u0119 na desperacki krok: Wanda Gertz obci\u0119\u0142a w\u0142osy, przebra\u0142a si\u0119 w m\u0119skie ubrania i wymy\u015bli\u0142a sobie nowe imi\u0119 \u201eKazimierz Zuchowicz\u201d. W obrazie m\u0119\u017cczyzny pojawi\u0142a si\u0119 Wanda Gertz w legionowym biurze werbunkowym, gdzie pocz\u0105tkowo wszystko sz\u0142o dobrze. Pierwsze trudno\u015bci spotka\u0142y j\u0105 jednak podczas bada\u0144 lekarskich. Lekarz badaj\u0105cy Wand\u0119, przekonawszy si\u0119 o zdecydowanych zamiarach dziewczyny, postanowi\u0142 jej pom\u00f3c i przydzieli\u0142 j\u0105 do jednostki medycznej. Wtedy Wanda Gertz otrzyma\u0142a sw\u00f3j pierwszy pseudonim \u201eKazik\u201d. Nikt nie podejrzewa\u0142, \u017ce \u201eKazik\u201d to tak naprawd\u0119 m\u0142oda dziewczyna, kt\u00f3rej odwaga przewy\u017csza\u0142a strach. P\u00f3\u017aniej Wanda Gertz zosta\u0142a przeniesiona do oddzia\u0142u artylerii, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142a przez p\u00f3\u0142 roku i uczestniczy\u0142a w ofensywie Brusi\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1917 Wanda Gertz wr\u00f3ci\u0142a do Warszawy, gdzie uda\u0142o jej si\u0119 wst\u0105pi\u0107 do polskiej podziemnej organizacji wojskowej. Jednak w grudniu tego samego roku Wanda Gertz zosta\u0142a skazana na sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy wi\u0119zienia. Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej zostaje zwolniona po wp\u0142aceniu kaucji przez jej krewnych.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00f3\u017aniej Wanda Gertz rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 jako kurierka. Ale nawet w takich warunkach uda\u0142o jej si\u0119 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w rozbrajaniu wojsk okupacyjnych. Kiedy w 1918 roku Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 spokojne \u017cycie, od kt\u00f3rego Wanda ju\u017c dawno si\u0119 odzwyczai\u0142a. Jednak w zwi\u0105zku z przebiegiem kolejnych wydarze\u0144 na jej barkach spad\u0142 znacznie wi\u0119kszy ci\u0119\u017car.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wstapienie_do_Wojska_Polskiego\"><\/span>Wst\u0105pienie do Wojska Polskiego\u00a0<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"429\" src=\"https:\/\/cdn.warsawka.euhttps:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-10.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3502\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-10.png 640w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-10-300x201.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Pocz\u0105tek wojny polsko-bolszewickiej zmusi\u0142 Wand\u0119 Gertz do wst\u0105pienia do Wojska Polskiego. We wrze\u015bniu 1919 roku zosta\u0142a mianowana komendantk\u0105 II Ochotniczej Legii Kobiet, kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 w Wilnie. Jej jednostka odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 we wsparciu g\u0142\u00f3wnych si\u0142 wojskowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec wojny Wanda Gertz zosta\u0142a zdemobilizowana i przesz\u0142a do rezerwy. W 1922 roku Wanda Gertz po raz kolejny spotka\u0142a si\u0119 z dyskryminacj\u0105: pozbawiono j\u0105 stopnia porucznika ze wzgl\u0119du na brak podstaw prawnych do s\u0142u\u017cby kobiet w Wojsku Polskim. Oznacza to, \u017ce kobietom nie wolno by\u0142o mie\u0107 stopnia oficerskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wanda Gertz ca\u0142e swoje \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142a sprawie wojskowej. Po utracie tytu\u0142u wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a Muzeum w Belwederze. Nawet w czasie pokoju Wanda Gertz ca\u0142y sw\u00f3j wolny czas po\u015bwi\u0119ca\u0142a dzia\u0142alno\u015bci wojskowej.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1938 roku Wanda Gertz zosta\u0142a skarbnikiem Polskiej Federacji Stowarzysze\u0144 Obrony Ojczyzny. Jednak wybuch II wojny \u015bwiatowej zmusi\u0142 Wand\u0119 Gertz ponownie si\u0119gn\u0105\u0107 po bro\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dzialalnosc_Wandy_Gertz_podczas_II_wojny_swiatowej\"><\/span>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Wandy Gertz podczas II wojny \u015bwiatowej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej Wanda Gertz jako jedna z pierwszych warszawianek do\u0142\u0105czy\u0142a do Ruchu Oporu. Samodzielnie organizowa\u0142a \u0142\u0105czno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, kontynuowa\u0142a prac\u0119 kuriersk\u0105, by\u0142a tak\u017ce asystentk\u0105 dow\u00f3dcy dywizji Stanis\u0142awa Kosarskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1942 roku Wanda Gertz za\u0142o\u017cy\u0142a i zacz\u0119\u0142a dowodzi\u0107 swoim w\u0142asnym oddzia\u0142em, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie przeprowadzali akcje specjalne: ataki na okupant\u00f3w, wysadzanie w powietrze lotnisk, most\u00f3w i linii kolejowych. We wrze\u015bniu 1944 roku Wanda Gertz otrzyma\u0142a stopie\u0144 majora.<\/p>\n\n\n\n<p>Po Powstaniu Warszawskim Wanda Gertz dosta\u0142a si\u0119 do niewoli. Major \u201eKazik\u201d przeszed\u0142 przez cztery r\u00f3\u017cne obozy. Podczas pobytu w Blankenheimie Wanda Gertz zosta\u0142a zwolniona wraz z innymi wi\u0119\u017aniami 13 maja 1945 roku przez wojska ameryka\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Spokojne_zycie\"><\/span>Spokojne \u017cycie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"685\" src=\"https:\/\/cdn.warsawka.euhttps:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3505\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-11.png 900w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-11-300x228.png 300w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-11-768x585.png 768w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-11-696x530.png 696w, https:\/\/cdn.warsawka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/10\/image-11-80x60.png 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej Wanda Gertz rozpocz\u0119\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 inspektorki \u017bo\u0142nierzy-Kobiet Armii Krajowej. Wyruszy\u0142a w podr\u00f3\u017c po Niemczech i W\u0142oszech w celu odnalezienia Polek w obozach dla przesiedle\u0144c\u00f3w. Przez trzy lata Wanda Gertz pracowa\u0142a na p\u00f3\u0142nocy Anglii.<\/p>\n\n\n\n<p>Po powrocie do spokojnego \u017cycia Wanda Gertz podj\u0119\u0142a prac\u0119 w sto\u0142\u00f3wce. Przez d\u0142ugi czas wybitna Wanda Gertz walczy\u0142a z nowotworem, jednak tym razem nie uda\u0142o jej si\u0119 zwyci\u0119\u017cy\u0107. Wanda Gertz zmar\u0142a 10 listopada 1958 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Nawet po \u015bmierci Wanda Gertz pozostaje symbolem odwagi, m\u0119stwa i determinacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie kobieta-\u017co\u0142nierz jest zjawiskiem absolutnie powszechnym, spotykanym w wielu krajach \u015bwiata. Dzi\u015b kobiety zajmuj\u0105 wysokie stanowiska wojskowe, dowodz\u0105 oddzia\u0142ami i pe\u0142ni\u0105 obowi\u0105zki na r\u00f3wni z m\u0119\u017cczyznami. Jednak w XX wieku kobietom trudno by\u0142o si\u0119 wykaza\u0107, pokaza\u0107 swoje zdolno\u015bci, umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119 na polu wojskowym. Temat kobiet w wojsku jest szczeg\u00f3lnie aktualny w XXI [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":263,"featured_media":3369,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1031],"tags":[2365,2371,2370,2366,1749,1778,2367,2368,2369,1757,2356],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[127],"class_list":{"0":"post-3495","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zycie-na-swiecie","8":"tag-biografia-warszawskiej-zolnierki-wandy-gertz","9":"tag-dzialalnosc-wandy-gertz","10":"tag-dzialalnosc-wandy-gertz-podczas-ii-wojny-swiatowej","11":"tag-kim-byla-wanda-gertz","12":"tag-kobiety-warszawy","13":"tag-psychologia-kobiet","14":"tag-wanda-gertz","15":"tag-warszawianka-o-szlacheckich-korzeniach","16":"tag-wstapienie-do-wojska-polskiego","17":"tag-znane-kobiety","18":"tag-znane-polki","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/263"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3495"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3508,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3495\/revisions\/3508"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3495"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3495"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3495"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsawka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}